AI Office en AI Act Service Desk

Wat is het AI Office?

Het AI Office is de eigen AI-toezichthouder van de Europese Commissie. Een Commissiebesluit van 24 januari 2024 richtte het op binnen DG CNECT, het directoraat-generaal voor communicatienetwerken, inhoud en technologie. Er werken meer dan 125 mensen in zes eenheden, waaronder een eenheid regelgeving en compliance en een eenheid AI-veiligheid.

De AI Act Service Desk is het loket dat diezelfde Commissie voor iedereen daarbuiten bouwde. Het ging op 8 oktober 2025 online, en het is de plek waar een bedrijf een vraag over de verordening kan stellen aan een team van experten dat samenwerkt met het AI Office.

Samen vormen ze de Europese verdieping van de AI Act. Eén dienst die de grootste modelaanbieders zelf controleert, één loket waar de rest van Europa kan vragen wat de regels betekenen. De verdieping waar je als bedrijf veel sneller mee te maken krijgt is de nationale, en die heeft een eigen entry over de handhaving van de AI Act in België.

Waar het AI Office als enige toezicht op houdt

Artikel 88 geeft de Commissie de exclusieve bevoegdheid om hoofdstuk V van de AI Act te controleren en te handhaven, het hoofdstuk met de plichten van aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden. De Commissie legt dat werk bij het AI Office. Exclusief is daarbij het woord dat telt: geen enkele nationale dienst, in geen enkele lidstaat, kan een dossier openen tegen OpenAI, Google, Anthropic of Mistral over het model zelf. De digitale omnibus AI, van kracht sinds 27 juli 2026, voegde daar bepaalde AI-systemen aan toe die een modelaanbieder op zijn eigen model bouwt, en AI-systemen in de zeer grote onlineplatformen en zoekmachines waar de Digital Services Act over gaat.

De tweede helft van het werk is schrijven in plaats van controleren. Het AI Office trekt het proces achter de praktijkcodes en bereidt de richtsnoeren van de Commissie voor, over vragen zoals de verboden praktijken en de definitie van een AI-systeem. Die teksten dragen geen artikelnummer, maar een nationale inspecteur leest ze als de meetlat.

Het AI Office tegenover een nationale markttoezichtautoriteit

Stel allebei dezelfde vraag, namelijk op welke systemen ze toezicht houden, en de scheiding is helder.

Het AI Office houdt toezicht op AI-modellen voor algemene doeleinden en op de bedrijven die ze maken, waar in Europa die ook zitten. Zijn tegenpartij is een handvol grote modelaanbieders, en het kan documentatie opvragen, een model zelf evalueren en de aanbieder beboeten tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde omzet. Naar de chatbot op jouw website zal het nooit kijken.

Een nationale markttoezichtautoriteit houdt toezicht op AI-systemen die in haar eigen land op de markt komen of gebruikt worden: risicoklasse, technische documentatie, menselijk toezicht, labels, registratie. Haar tegenpartij is elk bedrijf in dat land, van een ziekenhuisgroep tot een bakker, en over hoe een model getraind is heeft zij niets te zeggen.

De grens loopt langs het model, niet langs de grootte van het bedrijf. Heb je het gebouwd of gekocht en voor klanten of medewerkers gezet, dan is het nationaal.

De andere organen waar je de naam van tegenkomt

De AI Board telt één vertegenwoordiger per lidstaat, met het AI Office als secretariaat en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming als waarnemer. Hij coördineert gezamenlijk markttoezicht en geeft adviezen, zodat 27 diensten de verordening op dezelfde manier lezen.

Het wetenschappelijk panel is de groep onafhankelijke experten uit artikel 68, en de Commissie stelde er op 1 juni 2026 zestig aan. Zijn scherpste instrument is het gekwalificeerde waarschuwing uit artikel 90: vermoedt het panel dat een model voor algemene doeleinden een concreet risico op Uniniveau meebrengt, dan signaleert het dat aan het AI Office, dat beslist of er een onderzoek komt.

Het adviesforum is het orgaan van de belanghebbenden, met leden uit de industrie, start-ups, kmo's, het middenveld en de academische wereld, en met het Bureau voor de grondrechten, ENISA, CEN, CENELEC en ETSI als vaste leden. Het werd op dezelfde dag samengesteld en adviseert de AI Board en de Commissie.

Wat de AI Act Service Desk vandaag oplevert

Er staan vier dingen op het platform. De AI Act Explorer geeft de volledige tekst met bijlagen en overwegingen in een leesbare interface. De compliance checker is een vragenlijst die je door het toepassingsgebied loodst en indicatief antwoordt of je aanbieder dan wel gebruiksverantwoordelijke bent en wat daaruit volgt. In september 2026 draagt die nog altijd een beta-label. De tijdlijn zet de toepassingsdata op een rij, en het vragenformulier komt bij het expertenteam achter het loket terecht.

Twee beperkingen voor je erop steunt. Het platform was beloofd in alle 24 officiële talen tegen begin 2026, en vandaag draait het in het Engels, Frans, Duits, Spaans, Italiaans en Pools, dus een Vlaams bedrijf leest zijn eigen verordening in een tweede taal. En het loket geeft informatie, geen toestemming: een antwoord bindt geen nationale dienst, beslecht geen discussie met een leverancier en geldt niet als verweer voor de rechter.

Zowel de tools als de regels eronder bewegen nog. De omnibus verzette data en vergrootte de bevoegdheden van het AI Office binnen de twee jaar na de goedkeuring van de AI Act, en het wetenschappelijk panel en het adviesforum kregen pas halverwege 2026 hun leden. Zet de datum bij elk antwoord dat je bijhoudt.

Waar je als Belgisch bedrijf met je vraag naartoe gaat

Neem een Hasselts softwarebedrijf dat een portaal verkoopt aan boekhoudkantoren, met een chatbot bovenop een commercieel model. Op dezelfde ochtend komen er drie vragen binnen, en ze gaan alle drie een andere kant op.

Moet die chatbot zeggen dat hij een chatbot is? Dat is artikel 50 en het is je eigen plicht als aanbieder van dat systeem. Vragen over je eigen plichten gaan naar de nationale dienst, en zolang België er geen heeft, naar het formulier van de Service Desk.

De AI-gegenereerde productfoto's van een concurrent dragen geen label. Een klacht over een systeem loopt via artikel 85 naar de markttoezichtautoriteit van je eigen land, nooit naar het AI Office. België stemde de wet die zo'n dienst haar bevoegdheid geeft nog niet, dus blijven vandaag de rechtbank over en de Gegevensbeschermingsautoriteit zodra er persoonsgegevens in het spel zijn.

Onze modelleverancier wil niet bevestigen dat hij zijn samenvatting van de trainingsinhoud publiceerde. Die plicht ligt bij de leverancier en het AI Office ziet erop toe, dus er komt geen dossier voor jou. Je hefboom is het contract: vraag het schriftelijk bij de aankoop en zet het antwoord in je AI-register.