Beslissingstabel

Wat is een beslissingstabel?

Een beslissingstabel beschrijft bedrijfsregels als combinaties van invoervoorwaarden en uitkomsten. Iedere rij is een regel. De invoerkolommen bepalen wanneer de rij past en de uitvoerkolommen geven het resultaat.

Deze vorm is geschikt voor beslissingen met meerdere criteria, zoals korting, goedkeuringsniveau of dossierroute. Een tabel maakt sneller zichtbaar of regels overlappen of dat een combinatie nergens behandeld wordt.

DMN, Decision Model and Notation, bevat een gestandaardiseerde notatie voor beslissingstabellen. DMN legt ook vast hoe meerdere passende regels via een hit policy worden behandeld.

Inputs, regels en outputs

De inputs zijn de feiten waarop je beslist. Voor een aankoopgoedkeuring kunnen dat bedrag, kostensoort en aanvragersrol zijn. De output kan het vereiste goedkeuringsniveau zijn.

Een eenvoudige regelset in tekstvorm:

• Bedrag tot 1.000 euro en gewone kost: teamlead.

• Bedrag boven 1.000 tot 10.000 euro: afdelingsmanager.

• Bedrag boven 10.000 euro: directie en finance.

• Ongeacht bedrag, nieuwe leverancier: extra leverancierscontrole.

De laatste regel kan tegelijk met een bedragregel passen. De tabel moet daarom aangeven of beide outputs gelden, één regel prioriteit krijgt of de combinatie als conflict wordt afgewezen.

Hit policies

Een hit policy bepaalt wat gebeurt wanneer meerdere regels overeenkomen. Bij unique mag precies één regel passen. Bij first wint de eerste passende regel en wordt rijvolgorde onderdeel van de logica.

Collect kan resultaten van meerdere regels verzamelen. Priority kiest een uitkomst volgens een vastgelegde rangorde. Verschillende DMN-engines ondersteunen de standaard policies volgens hun productmogelijkheden.

Kies een policy die de bedrijfsbetekenis weergeeft. Gebruik first niet om onduidelijke overlap te verbergen. Als precies één route hoort te gelden, is een fout bij overlap vaak veiliger.

Een uitgewerkt voorbeeld

Een verzekeraar routeert claims op basis van bedrag, letselschade en volledigheid van documenten. Een beslissingstabel geeft Automatisch, Reguliere beoordeling, Specialist en Documenten opvragen terug.

Ontbrekende documenten krijgen altijd Documenten opvragen. Volledige kleine claims zonder letsel kunnen automatisch verder. Letselschade gaat naar een specialist, ook bij een laag bedrag.

Een workflow engine roept de beslissing aan en maakt de juiste taak. De tabel beslist de route, maar bewaakt niet hoe lang de taak openstaat.

Bij iedere uitkomst worden regel-ID en versie bewaard. Zo kan een medewerker achteraf zien waarom een claim bij een specialist terechtkwam.

Beslissingstabel versus beslisboom en regelsengine

Een beslisboom legt een volgorde van vragen en takken vast. Dat helpt bij een gesprek of diagnose. Een beslissingstabel toont combinaties van criteria compacter en maakt volledigheid systematischer controleerbaar.

Een regelsengine voert regels uit. De beslissingstabel is een manier om die regels te modelleren en onderhouden. Niet iedere engine gebruikt DMN en niet iedere tabel hoeft automatisch uitgevoerd te worden.

Voor één stabiele voorwaarde is een tabel overdreven. Ze wordt nuttig wanneer combinaties, uitzonderingen en wijzigende beleidsregels moeilijk leesbaar worden in gewone code.

Testen en beheren

Test iedere rij, grenswaarde en combinatie waarop geen regel hoort te passen. Controleer ook overlap volgens de gekozen hit policy.

Gebruik expliciete bereiken zonder gaten. Leg vast of 1.000 euro bij de eerste of tweede regel hoort en hoe lege waarden behandeld worden.

Versiebeheer de tabel met eigenaar, ingangsdatum en wijzigingsreden. Voer een nieuwe versie tegen historische dossiers uit om onverwachte routewijzigingen te vinden.

Een leesbare tabel maakt regels bespreekbaar, maar garandeert niet dat ze eerlijk of wettelijk correct zijn. Beoordeel ook de inhoud en gevolgen van de beslissing.