Data product

Wat is een data product?

Een data product is een stuk data dat bewust wordt ontworpen, beheerd en ondersteund voor hergebruik. Het kan een dataset zijn, maar ook een semantisch model, een API, een rapporteringslaag of een tabelgroep in een data warehouse. Het belangrijkste verschil met een losse extractie is dat een data product een eigenaar, doelpubliek en kwaliteitsverwachting heeft.

Je kan het vergelijken met een intern product. Een team levert niet zomaar "de klantentabel", maar een bruikbaar klantbeeld met definities, documentatie, afspraken over versheid en een manier om problemen te melden. Andere teams mogen erop bouwen zonder telkens zelf te moeten uitzoeken wat elk veld betekent.

Het woord product is bewust gekozen. Het dwingt je om te denken aan gebruikers, levenscyclus, betrouwbaarheid en onderhoud. Data die niemand vertrouwt of begrijpt, is geen goed product, ook al staat ze technisch netjes in een tabel.

Wanneer gebruik je een data product?

1. Meerdere teams gebruiken dezelfde data. Een gedeeld klantbeeld, omzetmodel of voorraadlaag voorkomt dat elk team zijn eigen versie bouwt.

2. De data voedt processen of beslissingen. Hoe belangrijker de downstream impact, hoe meer de data als product beheerd moet worden.

3. Je wil eigenaarschap expliciet maken. Een data product heeft iemand die beslist over definities, wijzigingen en kwaliteit.

4. Je bouwt een data mesh of domeingerichte architectuur. Domeinen leveren dan data producten aan elkaar, meestal met een data contract.

Wat hoort bij een goed data product?

Een duidelijke scope
Een data product zegt wat het wel en niet bevat. "Actieve klanten" is bruikbaar wanneer duidelijk is of prospects, voormalige klanten, testaccounts en interne accounts meetellen.

Een eigenaar
Er is een team of persoon die verantwoordelijk is voor inhoud, kwaliteit en wijzigingen. Zonder eigenaar wordt een data product al snel een verweesde tabel.

Definities en metadata
Gebruikers moeten kunnen zien wat velden betekenen, waar de data vandaan komt, hoe vaak ze ververst wordt en welke beperkingen gelden.

Kwaliteitsafspraken
Een data product hoort verwachtingen te hebben rond volledigheid, juistheid, versheid en beschikbaarheid. Die afspraken hoeven niet zwaar te zijn, maar ze moeten expliciet zijn.

Een gebruiksvriendelijke toegang
Een data product moet vindbaar en bruikbaar zijn. Dat kan via een data catalog, een semantisch model, een API of een vaste tabelstructuur in het warehouse.

Voorbeeld

Een bedrijf bouwt het data product "Actieve klanten". Het bevat één rij per klant met klantnummer, naam, segment, land, accountmanager, omzet laatste 12 maanden en laatste aankoopdatum. Sales gebruikt het voor opvolging, finance voor omzetanalyses en marketing voor segmentatie.

De definitie staat erbij: een klant is actief wanneer er minstens één betaalde bestelling was in de laatste 12 maanden. Testorders, geannuleerde orders en interne accounts tellen niet mee. De data wordt elke nacht vernieuwd en finance is eigenaar van de omzetdefinitie.

Data product versus dataset

Een dataset is een verzameling data. Een data product is een dataset of datalaag met productafspraken eromheen. De dataset is de inhoud. Het data product is de inhoud plus eigenaarschap, documentatie, kwaliteit en ondersteuning.

Dat verschil merk je vooral wanneer er iets verandert. Bij een gewone dataset ontdekt de gebruiker vaak zelf dat een kolom verdwenen is. Bij een data product bestaat er een proces voor wijziging, communicatie en impactanalyse.

Verwant aan en niet verwarren met

Data contract
Een data contract legt de afspraak vast tussen producent en consument. Een data product is wat geleverd wordt. Het contract beschrijft welke structuur, kwaliteit en wijzigingsregels daarbij horen.

Data mesh
Data mesh gebruikt data products als bouwsteen. Niet elk data product betekent dat je meteen een volledige data mesh nodig hebt.

Semantisch model
Een semantisch model kan een data product zijn wanneer het beheerd wordt voor hergebruik, met duidelijke definities en kwaliteitsverwachtingen.

Data catalog
Een data catalog helpt gebruikers data products vinden en begrijpen. De catalog is de etalage, niet het product zelf.

FAQ over data products

1. Moet een data product altijd een API hebben?
Nee. Een data product kan ook een tabel, view, Power BI semantic model of bestand zijn. De vorm hangt af van wie de data gebruikt.

2. Wie is eigenaar van een data product?
Dat is meestal het domein dat de betekenis beheert. Finance is vaak eigenaar van omzet, sales van pipeline-data en operations van voorraadlogica.

3. Wanneer is een dataset nog geen data product?
Wanneer niemand verantwoordelijkheid neemt voor definitie, kwaliteit, ondersteuning en wijziging. Dan is het technisch data, maar geen product.