Database-index

Wat is een database-index?

Een database-index is een opzoekstructuur die een databank naast een tabel bijhoudt. Daardoor hoeft de databank niet elke rij te lezen wanneer je zoekt op een kolom zoals klantnummer, orderdatum of factuurnummer.

Vergelijk het met het register achterin een boek. Je bladert niet het hele boek door om één begrip te vinden. Je kijkt in het register, vindt de plek en springt daarna naar de juiste pagina.

In SQL ziet een eenvoudige index er zo uit:

CREATE INDEX ix_orders_customer_id
ON orders (customer_id);

Deze index helpt bij queries die vaak filteren, sorteren of joinen op customer_id. De databank beslist zelf of ze de index gebruikt.

Hoe werkt een index?

Een klassieke index bewaart waarden in een structuur die snel doorzoekbaar is, vaak een B-tree. Bij elke waarde staat een verwijzing naar de echte rij in de tabel. De tabel blijft de bron van de data, de index is de snelle weg ernaartoe.

Een index helpt vooral wanneer je maar een klein deel van de rijen nodig hebt. Zoek je één klant in een grote klantentabel, dan is een index vaak ideaal. Tel je de omzet over bijna alle orders van vijf jaar, dan moet de databank toch veel data lezen en is een columnstore of data warehouse vaak logischer.

Wat kost een index?

Een index versnelt lezen, maar hij is niet gratis. Elke insert, update en delete moet ook de index bijwerken. Een tabel met vijf indexen schrijft dus meer weg dan dezelfde tabel zonder indexen.

Daarom kan een ERP-databank met te veel indexen traag worden bij dagelijks gebruik. De juiste index haalt wachttijd uit een rapport. Een overbodige index maakt elke schrijfactie zwaarder.

Wanneer gebruik je een database-index?

1. Veelgebruikte filters. Een rapport filtert bijna altijd op klant, datum, status of magazijn.

2. Joins tussen grote tabellen. Een orderlijnentabel wordt vaak gekoppeld aan orders, klanten of producten.

3. Unieke waarden. Primaire sleutels en unieke constraints gebruiken indexen om dubbele waarden te voorkomen.

4. Operationele zoekschermen. Gebruikers zoeken op factuurnummer of e-mailadres en verwachten meteen resultaat.

Database-index versus kolomopslag

Een database-index past goed bij OLTP-systemen: toepassingen die vaak enkele rijen opzoeken of wijzigen. Kolomgeoriënteerde opslag past beter bij analytics, waar je over miljoenen rijen enkele kolommen optelt of groepeert.

Daarom gebruik je in een operationele databank gerichte indexen, terwijl data warehouses en Power BI eerder steunen op kolomopslag en compressie.

Waar moet je op letten bij het gebruik van database-indexen

• Vertrek van de trage query. Zet geen index omdat een kolom belangrijk lijkt. Kijk welke query echt wacht.

• Let op writes. Hoe meer indexen, hoe meer werk bij elke wijziging.

• Controleer gebruik. Databanken kunnen tonen welke indexen vaak of nooit gebruikt worden.

• Overleg bij pakketsoftware. Op de databank van je ERP, CRM of boekhoudpakket voeg je indexen best niet op eigen houtje toe.