ABAC (Attribute-Based Access Control)
ABAC beslist over toegang op basis van attributen, zoals afdeling, land, classificatie, project of context. Het is flexibeler dan RBAC, maar...
Lees meerDisaster recovery is het plan om systemen en data te herstellen na een zware storing. RPO zegt hoeveel data je maximaal mag verliezen, RTO hoe snel je terug moet zijn.
Disaster recovery is het plan om systemen en data te herstellen na een zware storing. Denk aan een cloudregio die uitvalt, een database die corrupt raakt, ransomware of een foutieve delete.
Bij disaster recovery komen twee meetpunten bijna altijd terug: RPO en RTO.
RPO staat voor Recovery Point Objective. Het zegt hoeveel data je maximaal mag verliezen, gemeten in tijd. Een RPO van 15 minuten betekent dat je bij herstel hoogstens de laatste 15 minuten aan wijzigingen kwijt mag zijn.
RTO staat voor Recovery Time Objective. Het zegt hoe lang het maximaal mag duren voor de service weer bruikbaar is.
RPO gaat over dataverlies. RTO gaat over hersteltijd. Ze beantwoorden dus andere vragen.
Een bedrijf kan zeggen: onze orderdatabase heeft een RPO van 5 minuten en een RTO van 1 uur. Dat betekent: maximaal 5 minuten orders verliezen, en binnen 1 uur opnieuw kunnen werken.
Voor een maandelijks archief kan een RPO van 24 uur en RTO van 2 dagen aanvaardbaar zijn. Voor facturatie of webshoporders meestal niet.
Backups. Kopieën waarmee je data kan herstellen naar een punt in de tijd.
Read replicas of standby databases. Kopieën die sneller kunnen overnemen of leesverkeer dragen.
Infrastructure as code. Om omgevingen opnieuw op te bouwen zonder handwerk.
Runbooks. Duidelijke stappen voor failover, herstel en communicatie.
Hersteltesten. Een backup die nooit getest is, is een aanname.
High availability probeert uitval te voorkomen of automatisch op te vangen. Disaster recovery gaat over herstel wanneer er toch een groot probleem is.
Ze vullen elkaar aan. Een systeem kan hoog beschikbaar zijn binnen één regio, maar nog altijd een disaster recovery-plan nodig hebben voor regionaal falen of datacorruptie.
Voor data teams is herstel meer dan databases terugzetten. Je moet ook weten welke pipelines opnieuw moeten draaien, welke dashboards verkeerde data toonden, welke exports verstuurd zijn en welke downstream systemen geraakt zijn.
Daarom horen data lineage, audit trails en runbooks bij een volwassen herstelplan.
Maak RPO en RTO per systeem. Niet elke dataset verdient dezelfde dure bescherming.
Test herstel echt. Alleen backup-succes meten is te weinig.
Denk aan corrupte data. Replicatie kopieert soms ook fouten snel door.
Leg beslissers vast. Bij failover moet duidelijk zijn wie de knoop doorhakt.
ABAC beslist over toegang op basis van attributen, zoals afdeling, land, classificatie, project of context. Het is flexibeler dan RBAC, maar...
Lees meerAnonimisering maakt data redelijkerwijs niet meer herleidbaar tot een persoon, waardoor de GDPR niet meer van toepassing is. Pseudonimiserin...
Lees meerEen API gateway is de voordeur voor API-verkeer. Ze bundelt authenticatie, rate limits, routing, logging en soms transformatie, zodat achter...
Lees meerEen approval workflow is een geautomatiseerde goedkeuringsstroom waarin een mens expliciet ja of nee zegt voor een document, aanvraag, betal...
Lees meerEen audit trail is het spoor van acties en wijzigingen in een systeem: wie deed wat, wanneer en met welk resultaat. Je gebruikt het om besli...
Lees meer
AI zit standaard in Google Workspace for Education en Microsoft 365 Education. Wat krijg je gratis, wat kost extra, wie mag wat per leeftijd...
Hoe kies je tussen Google Workspace en Microsoft 365 voor je school? Wat zit erin, waar zit het verschil, hoe past het op Smartschool en je ...