NL2SQL

Wat is NL2SQL?

NL2SQL staat voor Natural Language to SQL. Het is de techniek waarbij een vraag in gewone taal wordt omgezet naar een SQL-query.

Een gebruiker vraagt bijvoorbeeld: "Wat was de omzet per productgroep vorige maand in België?" Het systeem vertaalt dat naar SQL op het data warehouse en haalt het antwoord op.

Het idee is aantrekkelijk: minder wachten op het datateam, sneller verkennen en meer mensen die data kunnen bevragen. Maar NL2SQL is alleen betrouwbaar als de onderliggende data, definities en rechten duidelijk zijn.

Hoe werkt NL2SQL?

Het systeem heeft minstens drie dingen nodig: de vraag, de database-structuur en context over betekenis. De structuur zegt welke tabellen en kolommen bestaan. De betekenis zegt dat "omzet" bijvoorbeeld netto gefactureerde omzet zonder btw betekent.

Een LLM of gespecialiseerd model maakt op basis daarvan een SQL-query. Daarna voert een database de query uit en komt het resultaat terug. Vaak is er nog een stap die de query controleert of uitlegt voordat ze uitgevoerd wordt.

Goede systemen tonen niet alleen het cijfer, maar ook de query, gebruikte definities en beperkingen. Zo kan iemand controleren of de vraag correct begrepen werd.

Wanneer gebruik je NL2SQL?

• Voor verkennende vragen
  Analisten en managers kunnen snel hypotheses testen.

• Voor interne assistenten
  Een chatinterface haalt cijfers op zonder dat de gebruiker SQL schrijft.

• Voor self-service analytics
  Teams krijgen laagdrempelige toegang tot goed beheerde datasets.

• Voor documentatie
  Een gegenereerde query kan helpen uitleggen welke tabellen bij een vraag horen.

NL2SQL versus semantic model

Een semantic model legt businesslogica vast bovenop data: relaties, meetwaarden, definities en toegangsregels. NL2SQL probeert vanuit taal een query te maken.

Die twee zijn werken samen. NL2SQL werkt beter wanneer het kan steunen op een semantic model of businessbegrippenlijst. Anders moet het model zelf raden welke kolom "marge" betekent, en dat gaat vroeg of laat mis.

Waar moet je op letten bij NL2SQL?

Beperk de scope
Laat een NL2SQL-systeem niet meteen op elke tabel in het bedrijf los. Start met een goed gedocumenteerd domein.

Controleer rechten
De gebruiker mag via gewone taal niet meer data zien dan via gewone rapportering.

Voer niet blind uit
Voor gevoelige of dure queries is een preview, limiet of menselijke bevestiging verstandig.

Test met echte vragen
Benchmarks zijn nuttig, maar jouw kolomnamen, definities en uitzonderingen bepalen of het in de praktijk werkt.

FAQ over NL2SQL

1. Vervangt NL2SQL data-analisten?
Nee. Het verlaagt de drempel voor eenvoudige vragen, maar definities, modellering en controle blijven analytisch werk.

2. Kan NL2SQL schrijven naar de database?
Voor businessgebruik beperk je het meestal tot lezen. Schrijfacties via gewone taal vragen veel strengere governance.