Feitentabel (fact table)

Wat is een feitentabel?

Een feitentabel, in het Engels fact table, bevat meetbare gebeurtenissen of standen. Denk aan verkopen, factuurlijnen, betalingen, voorraadbewegingen, websitebezoeken, supporttickets of dagelijkse saldi.

In een dimensioneel model is de feitentabel meestal de grootste tabel. Ze bevat de waarden die je wil optellen, tellen, middelen of vergelijken. Daarom vormt ze het rekenhart van veel rapporteringsmodellen.

Een feitentabel staat zelden alleen. Ze bevat sleutels naar dimensietabellen, zodat je feiten kan analyseren per klant, product, datum, regio, kanaal of medewerker.

Wat staat er in een feitentabel?

Meetwaarden
Numerieke waarden zoals aantal, bedrag, kost, marge, duur of score.

Sleutels naar dimensies
Verwijzingen naar context, zoals datum, klant, product of locatie.

Degenerate dimensions
Soms staat een herkenbaar transactienummer rechtstreeks in de feitentabel, zoals ordernummer of factuurnummer.

Technische metadata
Bijvoorbeeld laadmoment, bronbestand of pipeline-run. Dat helpt bij controle en data lineage.

De grain van een feitentabel

De belangrijkste ontwerpvraag is: wat stelt één rij voor? Dat heet de granulariteit of grain. Eén rij per factuur is iets anders dan één rij per factuurlijn. Eén rij per voorraadbeweging is iets anders dan één rij per product per dag.

De grain bepaalt welke berekeningen correct zijn. Als een order drie orderlijnen heeft en je orderbedrag op elke lijn herhaalt, tel je het bedrag drie keer wanneer je niet oplet.

Leg de grain daarom vast voordat je meetwaarden en dimensies kiest. Een feitentabel zonder uitgesproken grain is een fout die wacht tot iemand er een dashboard op bouwt.

Voorbeeld

Een tabel `fact_sales` bevat één rij per verkooplijn. De tabel heeft sleutels naar datum, klant, product en winkel. Meetwaarden zijn `aantal`, `netto_omzet`, `korting` en `marge`.

Met die tabel kan je omzet bekijken per maand, klantsegment, productcategorie en winkel. Omdat de grain één verkooplijn is, kan je ook analyseren welke producten samen verkocht worden. Had je alleen één rij per maand per winkel bewaard, dan was die vraag onmogelijk geworden.

Soorten feitentabellen

Transactiefeit
Elke rij is een gebeurtenis, zoals een verkooplijn, betaling of scan.

Snapshot fact table
Elke rij is een stand op een bepaald moment, zoals voorraad per product per dag.

Accumulating snapshot
Elke rij volgt een proces dat door meerdere stappen gaat, zoals order geplaatst, order verzonden en order gefactureerd.

Factless fact table
Een feitentabel zonder numerieke meetwaarde. Ze registreert dat iets gebeurd is, zoals aanwezigheid of deelname.

Verwant aan en niet verwarren met

Dimensietabel
Een dimensietabel bevat context. Een feitentabel bevat de meetbare gebeurtenissen of standen.

Granulariteit
Granulariteit bepaalt wat één rij in de feitentabel betekent.

Ster-schema
Een ster-schema bestaat meestal uit één of meer feitentabellen in het midden met dimensietabellen errond.

KPI
KPI's worden vaak berekend op feitentabellen, maar de KPI-definitie bepaalt welke filters en berekeningen gelden.

FAQ over feitentabellen

1. Moet elke feitentabel bedragen bevatten?
Nee. Aantallen, duren, scores of alleen gebeurtenissen kunnen ook feiten zijn.

2. Kan een model meerdere feitentabellen hebben?
Ja. Verkoop, budget, voorraad en forecast hebben vaak elk hun eigen feitentabel met eigen grain.

3. Mag je verschillende grains mengen in één feitentabel?
Liever niet. Detailrijen en totalen in één tabel leiden snel tot dubbeltellingen.