Object-Centric Event Log (OCEL)

Wat is een Object-Centric Event Log?

Een Object-Centric Event Log, afgekort OCEL, legt gebeurtenissen vast die met één of meer bedrijfsobjecten samenhangen. Een event kan bijvoorbeeld tegelijk horen bij een bestelling, drie orderregels, een levering en een factuur.

Dat verschilt van een klassiek eventlog waarin ieder event via één case-ID aan één procesinstantie wordt gekoppeld. Die vereenvoudiging werkt goed voor veel processen, maar veroorzaakt problemen wanneer objecten splitsen, samenkomen of elkaar beïnvloeden.

OCEL 2.0 beschrijft een gestandaardiseerde structuur voor events, objecten, objecttypes, eventtypes, attributen en relaties. De standaard ondersteunt ook veranderingen van objectattributen en relaties tussen objecten.

Events, objecten en types

Een event heeft een unieke identificatie, eventtype, tijdstip en eventuele attributen. Het is via gekwalificeerde relaties verbonden met betrokken objecten.

Een object heeft eveneens een unieke identificatie en een type, zoals Order, Item, Zending of Factuur. Objectattributen kunnen een tijdsdimensie hebben, zodat bijvoorbeeld een veranderende status of toegewezen leverancier niet als één statische waarde wordt behandeld.

Object-naar-objectrelaties leggen verbanden vast, zoals een orderregel die onderdeel is van een bestelling of een zending die een factuur dekt. Een qualifier verduidelijkt de betekenis van een relatie.

Voorbeeld met gesplitste leveringen

Een klant plaatst één bestelling met drie orderregels. Twee regels zijn op voorraad en gaan samen in de eerste zending. De derde regel volgt later. Eén factuur dekt alle regels.

In een traditioneel log met Order-ID als case worden de twee zendingen in één trace gezet. Kies je Zending-ID, dan moet het bestelevent worden gedupliceerd en is de gezamenlijke factuur lastig toe te wijzen. Kies je Orderregel-ID, dan ontstaan nog meer kopieën.

Een OCEL bewaart elk werkelijk event één keer en koppelt het aan alle betrokken objecten. Analyses kunnen vervolgens vanuit bestelling, orderregel, zending of factuur kijken zonder eerst één universele case te forceren.

OCEL versus XES

XES is een IEEE-standaard voor eventlogs met traces en events. De trace groepeert events rond één gekozen casebegrip. Dat model is breed ondersteund en blijft praktisch wanneer processen een duidelijke case hebben.

OCEL modelleert meerdere onderling verbonden objecten. Het voorkomt convergentie, waarbij hetzelfde event kunstmatig in meerdere cases wordt gekopieerd, en divergentie, waarbij gebeurtenissen rond meerdere objecten in één verwarrende trace belanden.

De keuze is niet louter een bestandsformaat. Ze bepaalt welke procesvragen kunnen worden gesteld en welke aannames bij extractie worden gemaakt.

Wat OCEL 2.0 toevoegt

OCEL 2.0 formaliseert objectveranderingen en object-naar-objectrelaties. De specificatie biedt uitwisselingsformaten voor JSON en XML en een relationele representatie.

Gekwalificeerde relaties maken onderscheid mogelijk tussen rollen van objecten bij een event. Een product kan bijvoorbeeld besteld of geretourneerd zijn; beide relaties verbinden een event met een product, maar betekenen iets anders.

Een valide formaat garandeert nog geen goed model. Objecttypes, qualifiers en eventgranulariteit moeten stabiel en begrijpelijk zijn voor de beoogde analyse.

OCEL en object-centric process mining

OCEL is het datamodel en uitwisselingsformaat. Object-centric process mining is de bredere verzameling technieken die zulke data gebruikt voor discovery, conformance checking en prestatieanalyse.

Een OCEL kan ook zonder volledig procesmodel nuttig zijn voor doorlooptijden tussen objectevents, relatieanalyse en reconstructie van objectlevenscycli.

Niet elke tool ondersteunt alle onderdelen van OCEL 2.0. Controleer bij uitwisseling welke attributen, qualifiers en tijdsafhankelijke relaties werkelijk worden gelezen.

Modelleren en kwaliteitscontrole

Begin met de bedrijfsobjecten en vragen, niet met beschikbare tabellen. Een database-ID is niet automatisch een zinvol object. Kies stabiele sleutels en leg de herkomst vast.

Voorkom dat vrijwel elk event aan vrijwel elk object wordt gekoppeld. Zulke indirecte relaties maken analyses groot en moeilijk te verklaren. Modelleer de directe betrokkenheid en leid verdere verbanden via objectrelaties af.

Controleer unieke ID's, tijdzones, ontbrekende relaties en referentiële integriteit. Bewaak ook privacy: één event kan via objectrelaties meer context blootleggen dan in een klassieke, geïsoleerde trace zichtbaar was.