Procesvariant

Wat is een procesvariant?

Een procesvariant groepeert procestraces die volgens een gekozen regel hetzelfde pad volgen. Meestal betekent dit dezelfde activiteitlabels in dezelfde volgorde.

Als duizend bestellingen de reeks Aangemaakt, Goedgekeurd, Verzonden en Betaald volgen, behoren ze tot één variant. Een bestelling met extra Hercontrole vormt een andere.

Varianten maken frequent en uitzonderlijk gedrag vergelijkbaar. Ze zeggen nog niet of een pad goed of fout is. Een zeldzame variant kan een legitieme complexe case zijn.

Van trace naar variant

Iedere procesinstantie levert een trace op. De analysetool maakt daar een variantensleutel van, bijvoorbeeld door de activiteitlabels te combineren.

Traces met dezelfde sleutel komen in dezelfde groep. Per variant kan je aantal cases, aandeel, mediane doorlooptijd, herwerk en uitkomsten berekenen.

De gelijkheidsregel kan uitgebreider zijn. Een analyse kan lifecycle, resources of bepaalde attributen meenemen. Beschrijf dat expliciet, want het variantenaantal verandert sterk.

Een uitgewerkt ordervoorbeeld

Variant A bevat Aangemaakt, Goedgekeurd, Verzonden en Betaald. Ze vertegenwoordigt het rechte pad.

Variant B voegt Kredietblokkering en Vrijgegeven toe. Variant C bevat Annulering vóór verzending. Variant D heeft twee keer Goedgekeurd door herwerk.

De organisatie vergelijkt volume en doorlooptijd. Variant B blijkt trager, maar vooral bij één klantsegment. De variant is een aanwijzing; verdere analyse moet bepalen of kredietbeleid, ontbrekende data of seizoensdruk de oorzaak is.

Variant C is niet noodzakelijk ongewenst. Een correcte annulering kan beter zijn dan levering aan een klant die tijdig afzegt.

Procesvariant versus procestrace

Een trace hoort bij één procesinstantie en bevat concrete events en tijdstippen. Een variant is een patroon dat meerdere traces deelt.

Twee traces kunnen dezelfde variant hebben en toch andere bedragen, medewerkers en wachttijden. De variant abstraheert die kenmerken weg tenzij de definitie ze meeneemt.

Een variant is dus geen gemiddelde case. Ze beschrijft vooral de gekozen gedragsstructuur.

Procesvariant versus variantanalyse

De procesvariant is de groep of het pad. Variantanalyse is de methode waarmee varianten worden geteld, vergeleken en verklaard.

Variantanalyse kijkt bijvoorbeeld welke varianten vaker te laat eindigen, bij welke afdeling ze voorkomen en welke extra stap het verschil maakt.

Begin niet met de veronderstelling dat de meest frequente variant het gewenste normproces is. Vergelijk ze met beleid, klantuitkomst en domeinkennis.

Granulariteit en variant-explosie

Fijne activiteitlabels, herhaalde stappen en technische events maken snel vele unieke varianten. Dat heet variant-explosie.

Normaliseer labels met dezelfde bedrijfsbetekenis en filter technische gebeurtenissen alleen met een inhoudelijke reden. Te grof samenvoegen kan relevante controles verbergen.

Een top-10weergave is handig, maar onderzoek ook welk aandeel buiten de top valt. Honderden kleine varianten kunnen samen een groot deel van het werk vormen.

Varianten verantwoord gebruiken

Controleer open cases apart; hun trace is nog niet compleet. Houd rekening met extractievensters en ontbrekende events.

Vergelijk prestaties met voldoende aantallen en relevante context. Eén trage case maakt een kleine variant statistisch instabiel.

Gebruik varianten om vragen te stellen: waarom ontstaat dit pad, is het toegestaan en welke stap veroorzaakt waarde of herwerk? Pas daarna volgt een verbeter- of automatiseringsbesluit.