Composite model (Power BI)

Wat is een composite model?

Een composite model is een semantisch model in Power BI waarin niet elke tabel dezelfde opslagmodus heeft. De ene tabel is geïmporteerd en zit in het geheugen, de andere blijft bij de bron staan en wordt live bevraagd via DirectQuery.

Je kiest de modus per tabel, niet per model: elke tabel krijgt de plek die past bij hoe groot ze is en hoe vers de data moet zijn.

Import is de voorraadkast thuis: meteen grijpbaar. DirectQuery is de winkel om de hoek: altijd vers, maar je moet erheen. Een composite model combineert beide.

Er is nog een tweede smaak: je verbindt met een al gepubliceerd semantisch model van je organisatie en voegt daar eigen tabellen aan toe. Power BI zet de live-verbinding om naar DirectQuery en maakt een lokaal model aan waarin je verder bouwt.

Hoe werkt een composite model?

Elke tabel heeft een eigenschap Storage mode. Drie modi doen het meeste werk:

• Import. Power BI kopieert de data tijdens een refresh naar zijn in-memory engine. Snelste optie, maar de data is zo vers als de laatste refresh.

• DirectQuery. De data blijft bij de bron. Elke visual vertaalt zijn vraag naar een query in de taal van de bron, meestal SQL.

• Dual. De tabel leeft in beide werelden. De engine beslist per query of hij de in-memory kopie gebruikt of naar de bron gaat.

Het klassieke recept: de feitentabel met miljoenen of miljarden verkoopregels staat in DirectQuery, de dimensies errond (datum, klant, product) staan in dual. Slicers reageren meteen vanuit het geheugen, de zware cijfers komen live van de bron. Dit werkt het best bovenop een proper ster-schema.

In Microsoft Fabric komt daar Direct Lake bij: tabellen die rechtstreeks uit OneLake gelezen worden. Direct Lake on OneLake-tabellen kan je met import-tabellen combineren tot een composite model, al kan dat samenvoegen enkel in de webeditor van de Power BI-service.

Wanneer gebruik je een composite model?

1. Grote feitentabel, kleine dimensies. De transacties passen niet in het geheugen of moeten live zijn, maar je wil vlotte slicers.

2. Het centrale model uitbreiden met eigen data. IT beheert een enterprise-model, jij hebt een Excel-lijstje met productmanagers of targets dat daar niet in zit. Je koppelt het zelf, zonder te wachten op het datawarehouse-team.

3. Meerdere DirectQuery-bronnen in één rapport. Omzet uit het datawarehouse naast targets uit een aparte afdelingsdatabase, in dezelfde visual.

Composite model versus alles importeren versus alles DirectQuery

Alles importeren

De standaardkeuze, ook volgens Microsoft zelf. Snelste visuals, volledige DAX-ondersteuning, en het rapport blijft werken als de bron even plat ligt. De prijs: je data is zo vers als de laatste refresh en het model moet in het geheugen passen.

Alles DirectQuery

Live data zonder kopie, maar elke klik van elke gebruiker wordt een query op je bron. De bron bepaalt de snelheid, en een deel van de DAX-functies valt weg.

De mengvorm

Je pikt per tabel de sterkte van elke modus mee, maar je betaalt met complexiteit: welke tabel staat waar, hoe lopen relaties tussen bronnen, en dual-caches kunnen tijdelijk andere cijfers tonen dan de bron. Begin daarom met één modus, meestal import, en grijp pas naar de mengvorm wanneer die ene modus een concreet probleem niet opgelost krijgt.

Aggregations als versneller

Een aggregatietabel is een extra import-tabel met dezelfde cijfers als je DirectQuery-feitentabel, samengevat op een hoger niveau: per dag en product in plaats van per transactie. Vraagt een visual om maandtotalen, dan antwoordt Power BI uit die kleine tabel in het geheugen; wie doorklikt naar transacties, gaat alsnog naar de bron. Microsoft raadt aan de aggregatietabel minstens een factor tien kleiner te houden dan de feitentabel.

Waar moet je op letten bij het gebruik van een composite model

Relaties over bronnen heen zijn 'limited'
Zo'n relatie kan haar join-logica niet naar de bron duwen. Power BI maakt ze standaard aan als many-to-many, los van de echte cardinaliteit. Hou de koppelkolommen klein: Microsoft adviseert idealiter maximaal 50.000 unieke waarden.

Eén visual kan meerdere bronnen bevragen
Filter je een DirectQuery-tabel op een waarde uit een geïmporteerde tabel, dan plakt Power BI de gevonden waarden als lange lijst in de query naar de bron. Bij meer dan een miljoen waarden faalt de query gewoon. Trage pagina's in composite models komen bijna altijd hier vandaan.

Data lekt van de ene bron naar de andere
Diezelfde lijst betekent dat gegevens uit je Excel-bestand in de querylogs van je database kunnen belanden. Een databasebeheerder ziet dan data waar hij op het bestand zelf geen rechten voor heeft. Power BI Desktop waarschuwt hier ook voor.

Ketens van modellen vragen afspraken
Wie een centraal model uitbreidt, maakt een nieuw model bovenop het bestaande. Doet iedereen dat, dan ontstaan ketens van afgeleide modellen (maximaal drie schakels) waarvan niemand nog weet welke cijfers waar vandaan komen. Spreek af wie mag verder bouwen en welke uitbreidingen terug naar het centrale model moeten.

Row-level security stopt aan de grens van de bron
RLS geldt enkel op het model waar de regels gedefinieerd zijn. Regels op het bronmodel filteren jouw eigen tabellen niet, en op tabellen uit het bronmodel kan je zelf geen RLS zetten.

FAQ over composite models

1. Is elk model met meerdere bronnen een composite model?
Nee. Importeer je data uit tien bronnen, dan blijft dat een gewoon import-model: alle geïmporteerde tabellen tellen samen als één brongroep.

2. Kan ik een tabel achteraf van modus wisselen?
Een DirectQuery-tabel kan je omzetten naar import of dual. De omgekeerde weg, van import terug naar DirectQuery, kan doorgaans niet. Kies dus bewust bij het toevoegen.

3. Wat heb ik nodig om een gepubliceerd model uit te breiden?
Build-rechten op het bronmodel, en een tenant waarin de beheerder DirectQuery-verbindingen naar semantische modellen toelaat. Wie het rapport bekijkt, heeft leesrechten nodig op elk model in de keten.

4. Werken berekeningsgroepen in een composite model?
Voorzichtig mee zijn. Berekeningsgroepen op een remote bron worden niet ondersteund en Microsoft waarschuwt voor ongedefinieerde resultaten. Test grondig, of hou beide uit elkaar.